Aktualności

20 grudnia 2010 - "Elektroenergetyka - Współczesność i Rozwój" nr 4 / 2010

Drodzy Czytelnicy,
Z przyjemnością informujemy, że w połowie grudnia 2010 r. ukazał się 4/2010 numer kwartalnika naukowo-technicznego "Elektroenergetyka - Współczesność i Rozwój" (E-WiR). Jest to wydanie okolicznościowe, gdyż w tym roku obchodziliśmy kilka ważnych rocznic dla polskiej elektroenergetyki, a szczególnie dla służb dyspozytorskich. Piętnaście lat temu, 18 października 1995 r. o godzinie 12.30, nastąpiła synchronizacja Krajowego Systemu Elektroenergetycznego (KSE), pracującego w ramach systemu CENTREL1) z systemem elektroenergetycznym Europy Zachodniej, zwanym wówczas UCPTE2). W tym roku obchodziliśmy również 60. rocznicę powstania służb dyspozytorskich w Polsce. To wydarzenie zostało uczczone "Konferencją z okazji 60. jubileuszowej rocznicy służb dyspozytorskich w Polsce" zorganizowaną przez Izbę Gospodarczą Energetyki i Ochrony Środowiska wraz z PSE Operator przy współpracy Towarzystwa Gospodarczego Polskie Elektrownie. Temu tematowi jest poświęcony pierwszy artykuł w bieżącym wydaniu kwartalnika, który zawiera także przekrojowy, dobrze udokumentowany materiał o "Historii służb dyspozytorskich w Polsce". W nim również znajdą Państwo opis działań podejmowanych przez operatora systemu przesyłowego prowadzących do połączenia KSE z UCPTE.

Celem zachęcenia do lektury kwartalnika E-WiR chcielibyśmy w zarysie przybliżyć naszym czytelnikom treść pozostałych artykułów (wersja elektroniczna tego numeru kwartalnika ukaże się na naszej stronie w lutym 2011 r.).

Ażeby KSE mógł dobrze działać, przesyłać odbiorcom energię elektryczną i sprawnie współpracować z innymi systemami krajów UE musi być przede wszystkim niezawodny. W kolejnym artykule "Analiza i ocena niezawodności systemu elektroenergetycznego" prof. Józef Paska, dr Mariusz Kłos, Piotr Marchel i Łukasz Michalski z Politechniki Warszawskiej dokonali przeglądu metodyki analizy i oceny niezawodności systemu elektroenergetycznego, w tym dostępnych modeli i narzędzi komputerowych. W końcowej części artykułu autorzy przedstawili nowe zagadnienia, które pojawiły się z rozwojem rynku energii elektrycznej. Przynoszą one nowe wymagania wobec niezawodności systemu elektroenergetycznego i metod analizy. Ich istotą jest rozpatrywanie niezawodności zasilania i niezawodności systemu elektroenergetycznego w kategoriach ekonomicznego zarządzania ryzykiem.

Coraz bardziej znaczącym segmentem wśród wytwórców energii elektrycznej jest energetyka odnawialna. Jednak energetyka odnawialna w Polsce rozwija się zbyt wolno w stosunku do trendów w Unii Europejskiej - zauważa Michał Ćwil z Polskiej Izby Gospodarczej Energii Odnawialnej w artykule pt. "Realizacja celów dla energii ze źródeł odnawialnych ustalonych na rok 2020". Podkreśla, że pomimo dobrych warunków geograficznych w Polsce (sprzyjających rozwojowi wszystkich gałęzi odnawialnych źródeł energii), ich wykorzystanie pozostaje na niskim poziomie z uwagi na słabe uwarunkowania prawne i niestabilny system wsparcia. Autor dochodzi do wniosków, że realizacja celów dla odnawialnych źródeł energii wymaga kompleksowej zmiany w polityce ustawodawczej, która powinna zachęcać do inwestycji na szeroką skalę, na bazie wszystkich źródeł odnawialnych, we wszystkich sektorach energii (uwzględnia także inwestycje obywateli w zaopatrzenie w energię z pomp ciepła, z kolektorów słonecznych, paneli fotowoltaicznych lub małych wiatraków). - Polska może cel osiągnąć i zarobić na dyrektywie, jeśli tylko rząd stworzy warunki do prowadzenia inwestycji w OZE. Oczekuje tego szeroko rozumiany biznes: banki, fundusze, przemysł, usługi, samorządy, a także społeczeństwo. Dalej pozostanie tylko do przeprowadzenia zakrojona na szeroką skalę kampania edukacyjno-informacyjna. Resztę wykonają inwestorzy - puentuje Michał Ćwil.

Dział "Technologia" rozpoczynamy artykułem prof. J. Paski, dr M. Kłosa, Ł. Michalskiego i Ł. Molika "Układy hybrydowe - integracja różnych technologii wytwarzania energii elektrycznej". Autorzy przedstawiają hybrydowe układy wytwórcze jako sposób na integrację różnych technologii wytwarzania energii elektrycznej. Opisują rodzaje układów hybrydowych, wykorzystanie zasobników energii i podają przykłady realizacji (np. elektrownie słoneczne czy wiatrowe w różnych układach). Analizują zalety i wady technologii, umożliwiających magazynowanie energii elektrycznej. Uznają, że budowa hybrydowych systemów wytwórczych o średniej i małej mocy, wykorzystujących odnawialne i rozproszone zasoby energii pierwotnej, pozwoli uniknąć części kosztów przesyłu i dystrybucji. Dodają, że takie układy mają niebagatelne znaczenie dla ochrony środowiska, gdyż wiele z nich nie emituje zanieczyszczeń.
Dr Edward Siwy z Politechniki Śląskiej opisuje "Metody i możliwości zwiększenia zdolności przesyłowych KSE z wykorzystaniem monitoringu linii napowietrznych". Prezentuje sposoby monitorowania linii napowietrznych, doświadczenia z wdrożonych systemów monitoringu w kraju i zagranicą i podaje przykładowe wyniki monitorowania warunków atmosferycznych na wybranym obszarze. Autor twierdzi, że podniesienie zdolności przesyłowych istniejącej infrastruktury sieciowej za pomocą monitoringu linii napowietrznych w wielu przypadkach nie wymaga znacznych nakładów inwestycyjnych i tworzenia rozbudowanej infrastruktury. Pozwoli natomiast na wdrożenie dynamicznej obciążalności termicznej linii napowietrznych przez operatorów sieciowych, co umożliwi pełne wykorzystanie zdolności przesyłowej monitorowanych linii.

Redakcja zamieszcza również tłumaczenia dokumentów źródłowych i światowe nowinki techniczne z obcojęzycznych wydawnictw branżowych. W tym numerze publikujemy dwa artykuły. Jeden jest poświęcony pierwszemu stałoprądowemu połączeniu wysokonapięciowemu między Wielką Brytanią a Holandią, korzyściom z tego połączenia międzysystemowego oraz możliwościom i rodzajom zakupu zdolności przesyłowych przez aukcje. W drugim artykule "Zabezpieczenie przeciwzwarciowe - nadprzewodnikowe ograniczniki prądu zwarciowego (NOPZ)", przedrukowanym za zgodą wydawcy z "Power Engineering International", jest prezentowany pierwszy na świecie układ NOPZ, którego zadaniem jest m.in. zabezpieczenie wewnętrznego zasilania elektrowni. Ta innowacyjna technologia przyczynia się do wzrostu bezpieczeństwa personelu i pracy elektrowni przy jednoczesnym obniżeniu kosztów inwestycyjnych. W artykule podane są też inne korzyści i typowe zastosowania NOPZ, np.: zastosowany jako element automatyki zabezpieczeniowej umożliwia łączenie systemów elektroenergetycznych praktycznie bez problemów związanych z występowaniem prądów zwarciowych - NOPZ jest w stanie redukować je do bezpiecznych poziomów w ciągu zaledwie tysięcznych części sekundy.

Państwa UE w świetle Protokołu z Kioto poszukują energooszczędnych metod zużywania energii, prowadzących do redukcji emisji gazów cieplarnianych, oraz ograniczenia wpływu emisji na zmiany klimatyczne. Oświetlenie drogowe ma istotny potencjał do oszczędności energii elektrycznej, szczególnie przy modernizacji starych sieci oświetleniowych opartych na lampach rtęciowych. W Polsce na oświetlenie dróg zużywa się rocznie 1,8-1,9 TWh energii elektrycznej, najwięcej w województwach mazowieckim (ok. 290 GWh) i śląskim (220-240 GWh), najmniej w województwie pomorskim (29 GWh)3) . Stanowi to ok. 1,6 proc. zużycia krajowego netto. Stanisław  Pieniążek w artykule "Drogowe  oprawy oświetleniowe ze źródłami światła LED - postęp w efektywności i jakości  oświetlenia" przedstawia postęp technologiczny w produkcji półprzewodnikowych źródeł światła, niezwykle dynamiczny rozwój oraz zalety zastosowania w oprawach oświetleniowych drogowych.
Przy okazji warto dodać, że w okresie 3-4 miesięcy PSE Operator planuje opracowanie nowego standardu technicznego regulującego kwestię oświetlenia zewnętrznego terenów stacji elektroenergetycznych. Planowany standard przyniesie nowe podejście do oświetlenia stacji elektroenergetycznych, m.in. będzie uwzględniał zastosowanie nowoczesnych opraw oświetleniowych (w tym opraw kierunkowych) i opraw oświetleniowych ze źródłami światła LED. Efektem wdrożenia nowego standardu oświetlenia stacji NN będzie znaczne obniżenie kosztów zużycia energii elektrycznej.

Do tej pory byliśmy przyzwyczajeni, że do napędu układów wymagających zmiennej prędkości, czy to małej maszyny, tramwaju lub lokomotywy niezbędny był silnik prądu stałego. Natomiast tani i prosty w eksploatacji klatkowy silnik indukcyjny (asynchroniczny) nie znajdował szerokiego zastosowania. - Dynamiczny rozwój elektroniki sprawił jednak, że częstotliwościowa regulacja prędkości obrotowej silników asynchronicznych przestała być tylko możliwością teoretyczną. Dostępne obecnie przemienniki częstotliwości pozwalają już na realizację układów napędowych, których właściwości dynamiczne dorównują układom napędowym z silnikami prądu stałego. Nie stanowi też problemu napęd falownikowy na napięciu 6 kV - piszePiotr Duda w artykule "Energoelektronika w układach napędowych - problematyka aplikacji i eksploatacji".

Elektrownie wiatrowe są najdynamiczniej rozwijającym się podsektorem energetyki i będą istotnie wpływały na redukcję emitowanych zanieczyszczeń. Jednak znaczący wzrost liczby elektrowni wiatrowych nie pozostanie bez wpływu na środowisko. - Aby minimalizować te negatywne oddziaływania, wybór lokalizacji dla poszczególnych przedsięwzięć musi się odbywać w zgodzie z zasadą zrównoważonego rozwoju, a wiec opierać się na równoprawnym traktowaniu czynników społecznych, gospodarczych i środowiskowych - piszą Maciej Stryjecki i Krzysztof Mielniczuk z Grupy Doradczej SMDI w artykule "Jak uzyskać decyzję środowiskową dla farmy wiatrowej? - Wytyczne w zakresie prognozowania oddziaływań farm wiatrowych na środowisko".4) Autorzy przedstawiają najważniejsze zapisy "Wytycznych", które opisują wszystkie procedury i działania, jakie należy przeprowadzić w pełnym procesie przygotowania, wykonania i funkcjonowania elektrowni wiatrowej - od powstania pomysłu, przygotowania dokumentacji, poprzez jego realizację do likwidacji włącznie. Dodatkowo zamieszczają przykłady najważniejszych i najciekawszych interpretacji, rozstrzygnięć i dobrych praktyk.

Dr Monika Bychowska i dr Cezary Banasiński (z Instytutu Prawa Konkurencji s.c.) w tekście "Kontrola koncentracji przedsiębiorców (w świetle przepisów ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów)" stwierdzają, że kontrola koncentracji jest jedynym z filarów szeroko rozumianego prawa konkurencji. Kompetencje organów antymonopolowych odgrywają doniosłą rolę w kształtowaniu konkurencyjnego rynku. Obowiązujące regulacje pozwalają na przeciwdziałanie procesom monopolizacji rynków, które mogłoby nastąpić wskutek niekontrolowanych fuzji i przejęć. Przepisy dotyczące kontroli koncentracji przewidują uprzednią kontrolę procesów koncentracyjnych, co oznacza, że przedsiębiorcy przed dokonaniem koncentracji, która spełnia przesłanki obowiązku zgłoszenia organowi antymonopolowemu, muszą uzyskać zgodę tego organu.

Adam Gajda w artykule "Oszacowanie wielkości puli uprawnień do emisji CO2 do nieodpłatnego przydziału dla sektora energetycznego w latach 2013 - 2020 na tle potrzeb" przedstawia prognozę zmian struktury technologicznej mocy zainstalowanej i dywersyfikacji bazy paliwowej sektora energetycznego w okresie do 2020 r. podkreślając, że przyjęta strategia jego rozwoju kładzie m.in. większy nacisk na wzrost udziału gazu i ograniczenie mocy węglowych. Stara się znaleźć odpowiedź na pytanie, jakie będą  kierunki modernizacji i rozwoju krajowego sektora energetycznego do 2020 r. przy obecnych uwarunkowaniach. Dochodzi m.in. do wniosków, że sektor energetyczny uzyskuje większą zdolność do spełnienia wymogów unijnej polityki klimatycznej w stosunku do wynikającej z Polityki energetycznej Polski do 2030 r. Wyniki sektora w latach 2005-2007 oraz przyjęta strategia rozwoju posłużyły autorowi do wariantowego oszacowania wielkości puli bezpłatnych uprawnień do emisji CO2 w latach 2013-2020.

W sekcji "UE o energetyce" warto zwrócić uwagę na intrygujący artykuł dr Bolesława Jankowskiego "Ocena skutków zaostrzenia unijnej polityki klimatycznej dla Polski, ze szczególnym uwzględnieniem sektora elektroenergetycznego do roku 2050". W zgodnej opinii ekspertów, materiał jest rzetelnym sprawozdaniem z prac wykonanych przez Badania Systemowe "EnergSys" na zlecenie PKEE. Przebieg prac był dokładnie nadzorowany przez Komitet Sterujący, składający się z przedstawicieli sektora energetyki. W pracach KS brali udział również nasi eksperci, których opinii zasięgnęła Redakcja. Podkreślali, że autor podszedł do zadania profesjonalnie i z należytą starannością. Dr Jankowski dochodzi do interesujących wniosków: - Oceniając skutki unijnej polityki klimatycznej należy uznać, że już w obecnym kształcie niesie ona poważne zagrożenia dla polskiej energetyki, gospodarki i poziomu życia mieszkańców, co pokazały analizy wykonane w ramach Raportu 2030. Dr Jankowski wylicza, na podstawie łącznych dodatkowych kosztów wdrożenia droższych technologii i zakupu uprawnień emisyjnych, że polityka dekarbonizacji prowadząca do uzyskania 75% redukcji emisji dwutlenku węgla w UE będzie oznaczać dla Polski corocznie koszty: ok. 15 mld zł od roku 2020 i powyżej 40 mld zł od roku 2030. Autor ostrzega przed perspektywą zaostrzenia polityki klimatycznej i dalszą centralizacją zarządzania środkami pieniężnymi, pochodzącymi ze sprzedaży uprawnień emisyjnych. Według wykonanych analiz, koszty dotychczas wprowadzonych wymagań pojawią się z opóźnieniem. Nie powinno się więc dokonywać zmian aktualnej polityki, dopóki nie będzie możliwa praktyczna weryfikacja jej skutków.

Dr Bogdan Ekstowicz w artykule "Uwarunkowania dyplomatyczne i prawne UE w stymulowaniu rozwoju sektora energetycznego w subregionie europejskim - Konsekwencje polityki zagranicznej dla systemu elektroenergetycznego w Polsce" stwierdza, że dokonano wielu zasadniczych zmian w modelu i funkcjonowaniu sektora energetycznego w Polsce, a rynki gazu ziemnego i energii elektrycznej przeszły znaczącą transformację. Dodaje jednak, że pozostało jeszcze dużo do zreformowania i zmodernizowania, a na dodatek nie stworzono dotąd w kraju dobrych warunków ramowych, sprzyjających inwestycjom oraz stabilnego sytemu regulacyjnego. Autor podkreśla, że jedną z najpoważniejszych barier w rozwoju polskiej energetyki, z którymi nie zdołano sobie poradzić, są problemy infrastrukturalne.

W tym roku kwartalnik naukowo-techniczny "Elektroenergetyka - Współczesność i Rozwój" gościł na znaczących imprezach energetycznych, kongresach, konferencjach, seminariach i targi. Cieszy nas fakt, że spotykał się z bardzo dużym zainteresowaniem i serdecznością czytelników. Tym numerem podsumowujemy drugi rok działalności na polskim rynku wydawniczym. Mając na uwadze dość duży nakład i setki egzemplarzy dystrybuowanych podczas wspominanych wydarzeń i wysyłkowo, możemy stwierdzić, że kwartalnik zamknął kolejny rok dużym sukcesem.

Za współpracę w tym roku dziękujemy autorom, którzy wysokim poziomem merytorycznym artykułów przyczynili się do sukcesu "E-WiR" i propagowania wiedzy technicznej, ekonomicznej i prawnej z obszaru energetyki.

Spostrzeżenia, uwagi, komentarze lub propozycje artykułów prosimy nadsyłać na adres redakcji: redakcja@elektroenergetyka.org .


Wszystkim naszym czytelnikom,
autorom i sympatykom
z okazji Świąt Bożego Narodzenia
życzymy spokojnego i rodzinnego świętowania,
a na  nadchodzący Nowy 2011 Rok
- wielu sukcesów zawodowych,
pomyślności osobistej
i masy nowej energii.
Redakcja "E-WiR"


1) CENTREL - blok regulacyjny utworzony w 1992 r. przez PSE SA z Polski, ČEZ a.s./ČEPS a.s. z Czech, MVM Rt. z Węgier, SE a.s. ze Słowacji.

2) UCPTE - Union for the Coordination of Production and Transmission of Electricity -  powołane w 1951 r. zrzeszenie w celu współpracy w zakresie produkcji i przesyłania energii elektrycznej; w 1999 r. nastąpiło ograniczenie zakresu działania do przesyłania energii elektrycznej, co spowodowało zmianę na UCTE - Union for the Coordination of Transmission of Electricity.

3) Wg danych Agencji Rynku Energii z lat 2008 i 2009.

4) Fundacja na rzecz Energetyki Zrównoważonej zakończyła prace nad "Wytycznymi w zakresie prognozowania oddziaływań farm wiatrowych na środowisko", wykonywanych we współpracy z Departamentem Ocen Oddziaływania na Środowisko Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska; dokument ten ma zostać wkrótce opublikowany przez GDOŚ jako jeden z branżowych zeszytów metodycznych, wskazujący zasady prowadzenia procedury OOS przy uwzględnieniu specyfiki danego sektora. Będzie to jeden z dwóch istotnych  przewodników, wskazujących jak należy prowadzić proces przygotowania i budowy farm wiatrowych. Wcześniej Komisja Europejska opublikowała dokument "Rozwój energetyki wiatrowej a Natura 2000", będący przewodnikiem po procedurach oceny oddziaływania farm wiatrowych na obszary Natura 2000.

 

ADRES REDAKCJI
Biuro Komunikacji
Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A.
05-520 Konstancin-Jeziorna
ul. Warszawska 165

Archiwum


Numer 1/2009

Numer 2/2009

Numer 1(3)/2010

Numer 2-3(4-5)/2010


Numer 4(6)/2010

Numer 1(7)/2011

Numer 2(8)/2011

Numer 3(9)/2011

Numer 4(10)/2011

Numer 1-2(11-12)/2012
   
aktualności | redakcja | aktualny numer | archiwum | kontakt
STRONA GŁÓWNA